برای اندازهگیری برخی شیارها، عمقها یا قطعات خاص، کولیس استاندارد به تنهایی کافی نیست. پایه عمقسنج، توقف عمق، سریهای نقطهای و دیسکی، تجهیزات کنترل نیروی کولیس و دستگاه سنگزنی سطح اندازهگیری از جمله ابزارهایی هستند که دامنه استفاده یا نگهداری کولیس را گسترش میدهند. در بازار ایران، این گروه را با عبارتهایی مانند «متعلقات کولیس»، «لوازم جانبی کولیس دیجیتال»، «پایه عمقسنج کولیس»، «استاپ عمق کولیس»، «سری اندازهگیری کولیس» و «پایه پهن کولیس» پیدا میکنید. با این حال، همه متعلقات به همه کولیسها نمیخورند: ضخامت فک، عرض خطکش، ظرفیت، شکل فک و حتی نوع کاربرد تعیین میکند کدام قطعه سازگار است.
در این دسته، مدلهای 6140، 6143، 6144، 6145-500، 6146، 6148 و 6309 قرار دارند. 6140 پایه عمقسنج برای پایداری بیشتر، 6143 توقف عمق، 6144 و سری بزرگ 6145 مجموعه نقاط و اتصالات برای اندازهگیریهای ویژه، 6146 مجموعه مخصوص کولیسهای بزرگ با نقاط جانبی، 6148 دستگاه سنجش نیروی کولیس و 6309 ماشین سنگزنی انتهای اندازهگیر عمق کولیس است. نامها ممکن است در صفحه فروشنده کوتاه شوند، پس کد کامل و سازگاری همان کالا را پیش از خرید بررسی کنید؛ بهویژه ابزارهای جانبیای که به کولیسهای دیجیتال بزرگ یا فکهای باریک محدود هستند.
پایه عمقسنج 6140 روی کولیس نصب میشود تا سطح اتکای بزرگتری ایجاد و اندازهگیری عمق پایدارتر شود. وقتی تنها میله باریک عمقسنج روی لبهای کمعرض تکیه میکند، کوچکترین کجشدن بدنه میتواند مقدار را تغییر دهد. پایه کمکی با افزایش سطح تماس، نگهداشت کولیس را آسانتر میکند؛ اما جایگزین انتخاب سطح مرجع صاف یا روش درست اندازهگیری نیست. این قطعه برای کولیسهای دیجیتال و ساعتی در مشخصات سازنده ذکر شده و از فولاد زنگنزن ساخته میشود. نکته اصلی، تطبیق عرض خطکش کولیس با شیار پایه است: مدل 6140 برای خطکش 16 میلیمتری طراحی شده و مدلهای دیگری مثل 6140-300A یا 6140-16B ابعاد و سطح پایه متفاوتی دارند. پیش از سفارش، عرض تیرک و ابعاد نشیمن کولیس خود را اندازه بگیرید.
در بازار ممکن است «پایه کولیس»، «پایه کف پهن کولیس»، «پایه عمقسنج» یا «تبدیل کولیس به عمقسنج» جستوجو شود؛ عبارت آخر را با تبدیل کامل یک کولیس به عمقسنج تخصصی اشتباه نگیرید. پایه تنها پایداری اندازهگیری را بهبود میدهد. پس از نصب، آن را محکم و همراستا قرار دهید، پایه را تمامسطح روی مرجع بنشانید و مطمئن شوید تیغه عمقسنج آزادانه حرکت میکند. اگر قطعه نازک، منحنی یا سطح مرجع کوچک است، پایه بزرگتر هم الزاماً شرایط تماس معتبر ایجاد نمیکند.
توقف عمق کولیس مدل 6143 به صورت جفت عرضه میشود و برای برخی سریهای مشخص کولیس مناسب است. این متعلقه میتواند به ثابتماندن موقعیت یا تکرار اندازهگیری در عمقهای مشابه کمک کند؛ پیش از خرید، فهرست سازگاری سازنده را با مدل کولیس تطبیق دهید. در مشخصات رسمی به خانوادههایی مانند 1124، 1526، 1530، 1199، 1520، 1176، 1178، 1120، 1121، 1187، 1129 و 1185 اشاره شده است. مناسببودن برای «کولیس اینسایز» به طور کلی کافی نیست؛ نوع بدنه، سوراخ نصب، اندازه و شکل توقف باید با کولیس شما همخوانی داشته باشد.
استاپ عمق زمانی مفید است که اندازهگیری چند پله یا سوراخ در یک موقعیت کاری تکرار شود و اپراتور بخواهد حرکت کولیس را محدود یا نقطه توقف را قابل تکرار کند. قبل از استفاده روی قطعه اصلی، با یک مرجع آزمایشی عمق را بررسی کنید و مطمئن شوید قطعه جانبی جابهجا نمیشود. توقف مکانیکی را با قفلکردن فکها یا صفرکردن نمایشگر یکی ندانید: استاپ فقط یک کمک فیزیکی است، درحالیکه اندازه نهایی همچنان باید از مقیاس کولیس خوانده و با مرجع کنترل شود.
ست 6144 برای کولیس دیجیتال، نقاط و اتصالاتی فراهم میکند که اندازهگیری بعضی قطر شیارهای داخلی و خارجی یا فاصله مرکز تا مرکز را ممکن میسازند. در مجموعه، بسته به آرایش، نقاط دیسکی، مخروطی، کروی یا تخت به کار میروند و روش خواندن میتواند به قطر خود نقاط وابسته باشد. برای برخی اندازهگیریها لازم است قطر نقاط به مقدار نمایشگر افزوده شود یا ابزار با نقاط نصبشده صفر شود؛ دستورالعمل 6144 روش نصب و محاسبه را به تفکیک کاربرد توضیح میدهد. بنابراین نتیجه را از نمایشگر به تنهایی برداشت نکنید؛ روش کالیبراسیون و تصحیح مربوط به نوک نصبشده را قبل از هر اندازهگیری دنبال کنید.
سازنده 6144 را برای کولیس دیجیتال با دامنه 0 تا 150 یا 0 تا 200 میلیمتر و ضخامت فک پایین کمتر از 3.7 میلیمتر معرفی میکند. نسخه 6144-300 برای کولیس 300 میلیمتری و فک پایین با ضخامت کمتر از 4.0 میلیمتر است. این اعداد مهمتر از شباهت ظاهری قطعهاند: اگر فک ضخیمتر باشد یا محل نصب با شیار اتصال همخوانی نداشته باشد، نصب ایمن یا اندازهگیری درست تضمین نمیشود. در استعلام، مدل کامل کولیس، ظرفیت، ضخامت فک پایین و نوع اندازهگیری مورد نیاز را اعلام کنید و پیش از استفاده مطمئن شوید نقاط به طور محکم بسته شدهاند.
ست 6144 میتواند برای اندازهگیری قطر داخلی یا خارجی شیارهای باریک و فاصله مرکزها کاربرد داشته باشد. برای اندازهگیری داخل شیار، نقاط باید به سطوح تعریفشده تکیه کنند و مقدار قطر نقاط مطابق راهنمای ابزار در قرائت لحاظ شود؛ برای سنجش مرکز تا مرکز، نقاط مخروطی در موقعیت مناسب قرار میگیرند و صفرگذاری انجام میشود. اگر لبه شیار پلیسه دارد، قطعه کج است یا نقاط تا انتهای سطح تماس ندارند، خطا ایجاد میشود. این ست جایگزین بورگیج، میکرومتر داخلسنج یا دستگاه مختصات در همه تلرانسها نیست؛ کاربرد آن به قابلیت کولیس، نوکهای موجود و روش اندازهگیری وابسته است.
برای کولیسهای دیجیتال بزرگ، 6145-500 مجموعه لوازم جانبی طراحیشده برای ظرفیتهای 500 و 600 میلیمتر است. در مشخصات، ضخامت فک پایین باید حداکثر 5.6 میلیمتر باشد. این محدودیت را پیش از خرید اندازه بگیرید؛ استفاده از قطعهای که فقط از نظر طول به کولیس میخورد، کافی نیست. مجموعه شامل اجزا و نقاط مختلف برای اندازهگیری بعضی شیارها، قطرها و فاصله مرکزهاست. جزییات شکل هر نقطه و دامنه قابل دسترس با ارتفاع شیار ارتباط دارد، بنابراین عکس مجموعه را با کالای تحویلی و کد روی بستهبندی تطبیق دهید.
مدل 6146-500B نیز برای کولیس دیجیتال بزرگ 500/600 میلیمتری معرفی شده و نقاط جانبی (side points) دارد. این نقاط امکان دسترسی به بعضی شیارها یا ویژگیهایی را میدهند که از پایین یا فک معمولی قابل تماس نیستند. در این مدل نیز ضخامت فک پایین حداکثر 5.6 میلیمتر شرط سازگاری ذکر شده است. اصطلاح «با نقاط جانبی» در عنوان دقیقاً ویژگی متمایز محصول است؛ 6145-500 و 6146 را تنها بر مبنای ظرفیت مشترک جایگزین یکدیگر نکنید. تعداد نقاط، شکل نوکها و نوع اندازهگیری را از برگه همان مجموعه بررسی کنید.
برای کولیسهای کوچک و بزرگ، یک مسئله مشترک وجود دارد: نقاط جانبی و دیسکی ممکن است ابعاد ثابت داشته باشند و نحوه صفرگذاری روی نتیجه اثر بگذارد. نصب را با آچار یا ابزار همراه و مطابق راهنما انجام دهید؛ بیش از حد سفتکردن پیچ میتواند قطعه ظریف را آسیب بزند و اتصال شل نیز در حین اندازهگیری حرکت میکند. پس از نصب، صفر یا طول مؤثر نقاط را با روش توصیهشده کنترل کنید. هنگام اندازهگیری، کولیس را مستقیم و بدون پیچش نگه دارید و از واردکردن فشار جانبی به بازوهای بلند خودداری نمایید.
نیروی بستن کولیس روی اندازهگیری قطعات نرم، انعطافپذیر یا حساس اثر میگذارد. دستگاه سنجش نیروی کولیس 6148 برای بررسی نیروی اعمالشده هنگام اندازهگیری خارجی معرفی شده و بدنه آن از فولاد زنگنزن است. این وسیله برای زمانی اهمیت دارد که تکرارپذیری فشار دست اپراتور باید ارزیابی یا کنترل شود؛ بهخصوص در آزمایشگاه، کنترل کیفیت یا مقایسه عملکرد چند کولیس. آن را با نیروسنج عمومی برای کشش یا فشار زیاد اشتباه نگیرید: کاربرد و دامنه دستگاه باید از مستندات 6148 مشخص شود و نباید اعداد یا ظرفیت نیروسنج دیگری را به آن نسبت داد.
برای کنترل نیرو، کولیس را مطابق راهنمای دستگاه و در وضعیت اندازهگیری تعریفشده در تماس قرار دهید. محل تماس، راستای فک، سرعت بستن و وضعیت صفر ابزار باید تکرارپذیر باشند. اگر هدف ارزیابی اپراتور است، چند اندازهگیری را با روش ثابت ثبت کنید؛ اگر هدف تعیین خطای کولیس است، سنجش نیرو به تنهایی کافی نیست و به مرجع ابعادی مناسب نیاز دارید. نیروی مناسب به نوع قطعه و روش مصوب بستگی دارد؛ این ابزار جایگزین آموزش گرفتن صحیح کولیس نیست.
ماشین 6309 برای سنگزنی سطح اندازهگیری عمق در انتهای کولیس طراحی شده است؛ کاربرد آن تنظیم یا ترمیم سطحی است که پس از سایش یا آسیب نیاز به اصلاح کنترلشده دارد. این دستگاه برای اندازهگیری قطعه یا تیزکردن عمومی ابزار نیست. دستورالعمل رسمی نصب کولیس در فیکسچر، ثابتکردن مطمئن آن، نزدیککردن تدریجی سطح به سنگ و سنگزنی مرحلهای را توضیح میدهد و تأکید میکند در سایش شدید، برداشت زیاد در یک مرحله انجام نشود. منبع تغذیه 220 ولت و نیاز به اتصال زمین مطمئن در دستورالعمل ذکر شده است. کار با آن باید توسط اپراتور آموزشدیده و با رعایت ایمنی ماشین سنگزنی انجام شود.
سنگزنی سطح مرجع عمقسنج ممکن است ابعاد کولیس را تغییر دهد؛ پس از انجام کار، صفر، موازیبودن سطح و صحت عملکرد باید با مرجع مناسب کنترل شود. قبل از سنگزنی، ابتدا مطمئن شوید ایراد از آلودگی، پلیسه، افتادن یا خرابی مکانیزم نیست و بررسی کنید آیا تعمیر مجاز است. بیش از حد برداشتن ماده یا ثابتکردن نادرست فک میتواند کولیس را غیرقابل استفاده کند. اگر مدل شما به این سرویس نیاز دارد اما کارگاه ابزار و اپراتور مجاز ندارد، تعمیر تخصصی و کالیبراسیون را به کارشناس بسپارید، نه اینکه با سنگ دستی یا سایش غیرکنترلشده سطح را اصلاح کنید.
متعلقه را در جعبه و دور از ضربه نگهداری کنید؛ بهخصوص نقاط مخروطی، توپی و دیسکی که ضربه یا سایش میتواند شکل تماسشان را تغییر دهد. قبل از نصب، شیارهای فک و پیچهای قفل را تمیز کنید و پیچ را با نیروی بیش از اندازه نبندید. پایه عمقسنج را طوری جا بزنید که لق نزند و خطکش کولیس در مسیر حرکت آزاد باشد. اگر سطح اتصال آلوده یا ناهمراستا است، ابتدا آن را تمیز و بررسی کنید. پس از اندازهگیری، قطعات جانبی را باز کرده و محل اتصال را تمیز کنید تا براده باعث خطای نصب بعدی نشود.
خطاهای معمول عبارتاند از خرید متعلقه بر اساس نام عمومی و بدون بررسی ضخامت فک، فرض سازگاری با همه برندها، فراموشکردن صفرگذاری با نوکهای جانبی، اشتباهگرفتن نمایشگر با مقدار واقعی بعد از تصحیح، استفاده از پایه روی سطح مرجع نامناسب و سنگزنی بدون بررسی اولیه یا کنترل کالیبراسیون. هرگاه فک یا پایه ضربه دیده، پیچ اتصال هرز شده، نوک تغییرشکل داده یا اندازههای تکراری ناپایدار هستند، استفاده را متوقف و مجموعه را بررسی کنید. گواهی کالیبراسیون کولیس نیز لزوماً متعلقه نصبشده را پوشش نمیدهد؛ در صورت نیاز، مجموعه کامل و روش آن را برای کنترل در نظر بگیرید.
قیمت متعلقات کولیس با توجه به کاربرد و نوع مجموعه متفاوت است. پایه ساده عمقسنج، استاپ جفتی، نقاط دقیق، ست مخصوص کولیس 500 میلیمتری، نیروسنج و ماشین سنگزنی همرده قیمتی و عملکردی نیستند. هنگام استعلام، کد کامل محصول و مدل کولیس را ارائه کنید و بخواهید سازگاری، ضخامت فک، ابعاد نصب، تعداد نقاط و اقلام بسته به طور روشن تأیید شود. در مورد دستگاه 6309، برق، اتصال زمین، فیکسچر، سنگ، لوازم ایمنی، آموزش و شرایط گارانتی را بررسی کنید؛ در مورد 6148، دامنه و روش استفاده را از برگه رسمی بخواهید.
فروشندگان ایرانی معمولاً کولیس را با ظرفیتهای رایج 150، 200 و 300 میلیمتر میشناسند؛ اما ستهای متعلقات بزرگ برای کولیس 500 یا 600 میلیمتری نیز وجود دارند. عبارتهایی مانند «پایه کولیس عمقسنج»، «سری اندازهگیری شیار برای کولیس»، «اکسسوری کولیس دیجیتال» و «لوازم جانبی کولیس 500 میلیمتری» را همراه با کد INSIZE جستوجو کنید. پیش از پرداخت، عکس یا مشخصات قطعه را با راهنمای محصول مقایسه نمایید و اگر کاربرد اندازهگیری خارج از موارد سازنده است، سازگاری را کتبی تأیید بگیرید.
خیر. عرض خطکش و ابعاد پایه مهماند. سازنده برای هر نسخه اندازههای متفاوتی ثبت کرده است؛ مدل کولیس و عرض تیرک را اندازه بگیرید و با جدول محصول تطبیق دهید.
با نقاط و اتصالات آن میتوان برخی شیارهای داخلی و خارجی و فاصله مرکزها را سنجید. نوع نوک، قطر آن، دامنه کولیس و روش صفرگذاری یا تصحیح باید طبق دستورالعمل اجرا شود.
هر دو برای کولیس دیجیتال بزرگ 500/600 میلیمتری طراحی شدهاند، اما 6146 نسخه دارای نقاط جانبی است و نوع کاربرد و اجزای مجموعه تفاوت دارد. فک پایین نیز باید حداکثر 5.6 میلیمتر ضخامت داشته باشد.
این دستگاه برای سنگزنی سطح اندازهگیری عمق در انتهای کولیس طراحی شده است. نصب فیکسچر و ابعاد سازگاری را بررسی کنید و عملیات را فقط طبق دستورالعمل و با رعایت ایمنی انجام دهید.
نه الزاماً. سنگزنی فقط اصلاح کنترلشده سطح مشخصی است و میتواند ابعاد ابزار را تغییر دهد. پس از تعمیر باید صفر و صحت کولیس با مرجع مناسب بررسی شود.
برای افزایش پایداری سنجش عمق، پایه 6140 را با عرض خطکش سازگار انتخاب کنید؛ برای کار تکراری، توقف عمق 6143 را با فهرست کولیسهای پشتیبانیشده تطبیق دهید؛ برای اندازهگیری شیار و فاصله مراکز از 6144 یا نسخههای بزرگ 6145-500 و 6146-500B با توجه به ضخامت فک و نقاط جانبی استفاده کنید؛ و برای کنترل نیروی فک یا بازسازی سطح عمقسنج، کاربرد تخصصی 6148 یا 6309 را بررسی نمایید. کد دقیق، سازگاری مکانیکی، روش صفرگذاری و دستورالعمل سازنده را مبنای خرید قرار دهید. متعلقه مناسب میتواند استفاده از کولیس را در یک کار مشخص توسعه دهد، اما هیچ قطعه جانبی جایگزین ابزار تخصصی یا روش کالیبراسیون لازم برای همه اندازهگیریها نیست.








