ناموجوددر حال بارگذاری صفحه
ناموجود
ناموجود
ناموجود
ناموجود
ناموجودبرای کنترل لبه‌های گرد، قوس‌های داخلی و خارجی، قالب‌ها و قطعات ماشین‌کاری‌شده، دانستن شعاع واقعی به‌جای مقایسهٔ چشمی با شابلون اهمیت دارد. شعاع‌سنج دیجیتال یا دیجیتال R گیج، ابزار اندازه‌گیری شعاع قوس است که مقدار را با نمایشگر دیجیتال نشان می‌دهد. بسته به مدل و فک انتخابی، بعضی نمونه‌ها قوس خارجی و بعضی شعاع داخلی را نیز می‌سنجند. سری‌های موجود در این دسته شامل 2188، 2183، 2511، 2512 و 2197 هستند؛ این مدل‌ها از نظر اندازهٔ قابل‌اندازه‌گیری، نوع تماس، دقت اعلام‌شده و شعاع داخلی/خارجی با هم متفاوت‌اند.
در بازار ایران ممکن است محصول با عبارت‌های «شعاع‌سنج دیجیتال»، «گیج شعاع دیجیتال»، «R گیج دیجیتال»، «شعاع‌سنج قوس داخلی و خارجی» یا «شعاع‌سنج برد بزرگ» جست‌وجو شود. برای انتخاب درست، علاوه بر این نام‌ها مشخص کنید شعاع موردنظر داخلی است یا خارجی، کمینه و بیشینهٔ شعاع چقدر است، آیا سطح قطعه فضای تماس کامل با فک را دارد و چه دقتی برای کنترل نقشه لازم است. عبارت «دیجیتال» فقط شیوهٔ نمایش را توصیف می‌کند؛ تضمین نمی‌کند هر مدل همهٔ شعاع‌ها یا هر نوع قوس را اندازه بگیرد.
| مدل | رنج شاخص | دقت اعلامی سازنده | کاربری و ملاحظه |
|---|---|---|---|
| 2188 | شعاع خارجی R4 تا R323 میلی‌متر، در چهار کد 2188-55، 2188-143، 2188-233 و 2188-323 | بسته به کد ±0.02، ±0.03 یا ±0.04 میلی‌متر؛ تفکیک‌پذیری 0.01 میلی‌متر | برای سنجش شعاع بیرونی با فک‌های استوانه‌ای خودمرکز؛ مدل کم‌دامنه‌تر تا رنج 323. |
| 2183 | شعاع خارجی R5 تا R910 و داخلی R7 تا R910 میلی‌متر | ±0.01R؛ تفکیک‌پذیری صفحهٔ رسمی 0.01 میلی‌متر | مدل اقتصادی/دقت پایین‌تر نسبت به سری دقیق‌تر؛ مقدار خطا با مقدار شعاع تغییر می‌کند. |
| 2511 | شعاع خارجی R5 تا R910؛ داخلی از حدود R7 تا R910 میلی‌متر طبق اطلاعات کاتالوگ | ±0.005R؛ رزولوشن 0.01 میلی‌متر | اندازه‌گیری شعاع داخلی و خارجی؛ لازم است رنج واقعی هر نوع قوس و فک مدل بررسی شود. |
| 2512 | بسته به کد: خارجی و داخلی از حدود R100 تا R15000 میلی‌متر | ±0.005R؛ رزولوشن 0.01 میلی‌متر | شعاع‌سنج برد بزرگ؛ مدل و پایه/فک در رنج‌های مختلف انتخاب می‌شوند. |
| 2197 | شعاع داخلی و خارجی R100 تا R15000 میلی‌متر | ±0.005R؛ رزولوشن 0.01 میلی‌متر | ابزار برد بزرگ با فک‌های قابل انتخاب بر اساس محدودهٔ شعاع؛ ابعاد مجموعه را نیز بررسی کنید. |
اعداد این جدول جایگزین کد کامل محصول نیستند. برای نمونه، خانوادهٔ 2188 چهار کد دارد و مقدار دقت آن‌ها یکسان نیست؛ 2512 نیز چند پایه با دامنه‌های جدا دارد. افزون بر این، رنج شعاع داخلی همیشه با رنج خارجی مساوی نیست. پیش از خرید، کد سفارش‌شده را با بخش مربوط در کاتالوگ همان مدل تطبیق دهید و از فروشنده بخواهید رنج هر دو نوع قوس، فک‌های همراه و استانداردهای تنظیم را در پیشنهاد فنی مشخص کند.
مدل 2188 با عنوان Digital Radius Gauges عرضه می‌شود و چهار کد اصلی در رنج‌های هم‌پوشان دارد: 2188-55 برای R4 تا R53 میلی‌متر، 2188-143 برای R48 تا R143، 2188-233 برای R138 تا R233 و 2188-323 برای R228 تا R323 میلی‌متر. هم‌پوشانی رنج‌ها در مرزها به کاربر کمک می‌کند برای شعاع‌های نزدیک حد انتهایی انتخاب جایگزین داشته باشد، اما تصمیم باید بر اساس مدل دقیق، سطح مورد تماس و محدودیت هندسی فک گرفته شود.
طبق مشخصات سازنده، تفکیک‌پذیری نمایشگر 0.01 میلی‌متر است. دقت برای 2188-55 برابر ±0.02 میلی‌متر، برای 2188-143 و 2188-233 برابر ±0.03 میلی‌متر و برای 2188-323 برابر ±0.04 میلی‌متر اعلام شده است. این اعداد را با رزولوشن یکی نگیرید: رزولوشن اندازهٔ گام نمایش است، در حالی‌که دقت، حد خطای مشخص‌شده برای همان کد و شرایط اندازه‌گیری است. وقتی تلرانس قطعه نزدیک این مقادیر است، عدم‌قطعیت روش، کالیبراسیون و مهارت اپراتور را هم باید در تصمیم لحاظ کرد.
راهنمای سازنده برای خانوادهٔ 2188 سنجش قوس خارجی را توصیف می‌کند و در مدل‌های این خانواده فک‌های استوانه‌ای خودمرکز معرفی شده‌اند. قوس باید سطح تماس کافی داشته باشد؛ در بروشور، زاویهٔ قوس قطعه برای اندازه‌گیری خارجی بیش از 60 درجه ذکر شده است. بنابراین این دستگاه را برای هر منحنی کوچک یا سطحی که فک روی آن کامل نمی‌نشیند مناسب فرض نکنید. اگر شعاع داخلی مدنظر است، پیش از خرید بررسی کنید که پیکربندی دقیق و دستورالعمل همان مدل آن کاربرد را پوشش می‌دهد؛ صرف مشاهدهٔ کلمه «radius» در نام کالا کافی نیست.
نمایشگر دیجیتال، صفرکردن، نگه‌داشتن قرائت و تبدیل واحد، کار خواندن را ساده‌تر می‌کنند؛ برخی نسخه‌ها خروجی داده هم دارند و سیم یا فرستندهٔ انتقال داده ممکن است وسیلهٔ جانبی باشد. قابلیت ارتباطی را از روی عکس یا نام دیجیتال استنباط نکنید. کد کابل یا فرستنده و نیاز احتمالی به گیرنده را در فهرست لوازم بررسی کنید.
مدل 2183 در فهرست رسمی با عنوان Digital Radius Gauge (Low Accuracy) معرفی شده است. بازهٔ اعلامی برای شعاع خارجی R5 تا R910 میلی‌متر و برای شعاع داخلی R7 تا R910 میلی‌متر است. دقت به شکل ±0.01R بیان شده؛ R در این فرمول مقدار شعاع اندازه‌گیری‌شده است. بنابراین این عدد یک مقدار خطای ثابت نیست: برای شعاع 100 میلی‌متر، ±0.01R به ±1 میلی‌متر می‌رسد؛ برای R500، مقدار متناظر ±5 میلی‌متر خواهد بود. عدد رزولوشن صفحهٔ رسمی 0.01 میلی‌متر است، اما خواندن نمایشگر با دقت بالای حاصل یکسان نیست.
عبارت «دقت پایین» در نام محصول باید در تصمیم خرید دیده شود. 2183 برای هر کار دقیق یا هر تلرانس شعاعی مناسب نیست. اگر تلرانس نقشه در حد چند دهم میلی‌متر است، خطای نسبی اعلام‌شده ممکن است برای پذیرش قطعه کافی نباشد؛ ابتدا خطای مجاز محاسبه‌شدهٔ مدل را در شعاع هدف با تلرانس مقایسه کنید. اگر به دقت بیشتر نیاز دارید، 2511 یا مدل مناسب دیگری را بررسی کنید، اما فقط نام «مدل بالاتر» را کافی ندانید: فک، رنج داخلی/خارجی و روش تنظیم را هم تطبیق دهید.
در دستورالعمل خانوادهٔ 2183، مدل به کمک فک‌هایی با طول‌های متفاوت برای شعاع‌های مختلف کار می‌کند. پیش از اندازه‌گیری باید ضریب یا مقدار تنظیم دستگاه طبق دستورالعمل کنترل شود، صفر و جهت حرکت تأیید گردد و سطح فک روی قوس کامل قطعه بنشیند. استانداردهای کالیبراسیون می‌توانند جداگانه تهیه شوند؛ مشخص کنید بلوک تنظیم یا استاندارد همراه دستگاه هست یا خیر. بدون تنظیم معتبر روی مرجع مناسب، نمایش یک عدد دیجیتال به‌تنهایی سند درست‌بودن نتیجه نیست.
2511 یک شعاع‌سنج دیجیتال برای دامنهٔ بزرگ‌تر است که طبق کاتالوگ رسمی، رنج شعاع خارجی 5 تا 910 میلی‌متر و رنج شعاع داخلی 7 تا 910 میلی‌متر دارد. دقت آن به صورت ±0.005R و رزولوشن نمایشگر 0.01 میلی‌متر درج شده است. مانند 2183، مقدار خطای وابسته به R است، ولی ضریب خطای اعلامی 2511 کوچک‌تر است. برای مثال در شعاع 100 میلی‌متر، ±0.005R برابر ±0.5 میلی‌متر است؛ این مثال نشان می‌دهد با وجود نمایش صدم میلی‌متر، دقت دستگاه تابع شعاع است و نباید از روی تعداد رقم نمایشگر دربارهٔ توان بازرسی نتیجه‌گیری کرد.
از فک یا پایهٔ مناسب محدوده استفاده کنید و بین سنجش قوس خارجی و داخلی جابه‌جایی را طبق دستورالعمل انجام دهید. مدل‌های شعاع‌سنج معمولاً با هندسهٔ تماس، طول فک و شکل پایهٔ متفاوت برای بازه‌های مختلف سازگار می‌شوند. رنج عنوانی 5 تا 910 میلی‌متر به معنای آن نیست که هر قوس با هر شکل تماس یا دسترسی قابل‌سنجش است. ضخامت قطعه، نزدیکی قوس به دیواره‌ها، زاویهٔ سطح، وجود گوشه یا پخ و امکان قرارگیری کامل پایه باید ارزیابی شود.
برای استفادهٔ تکراری در تولید، ثبت مدل و فک به‌کاررفته کنار نتیجه مهم است. اگر دو اپراتور از فک‌های متفاوت یا تنظیم‌های متفاوت استفاده کنند، نتیجه‌ها قابل مقایسه نخواهند بود. روش مرجع، شعاع استاندارد یا بلوک تنظیم، نقاط تماس و جهت قرارگیری را در دستورکار بازرسی مشخص کنید. هنگام خرید، وجود استاندارد تنظیم را صریح بپرسید؛ در فهرست سازنده بعضی استانداردها و کابل داده به عنوان لوازم اختیاری آمده‌اند.
اگر شعاع قطعه از محدودهٔ مدل‌های کوچک‌تر فراتر می‌رود، دو خانوادهٔ 2512 و 2197 در گروه شعاع‌سنج‌های برد بزرگ قرار می‌گیرند. سری 2512 چند پایه یا کد با رنج‌های متفاوت دارد: 2512-100 برای R100 تا R625، 2512-200 برای R300 تا R2500، 2512-300 برای R500 تا R11250 و 2512-400 برای R1100 تا R15000 میلی‌متر. در جدول رسمی، دقت ±0.005R و رزولوشن 0.01 میلی‌متر برای این خانواده ذکر شده است. نام کد پسونددار مانند 2512-100-BASE نیز در فهرست سازنده وجود دارد؛ پیش از ثبت سفارش باید مشخص شود پایه یا پیکربندی سفارش دقیقاً کدام است.
مدل 2197 نیز برای اندازه‌گیری شعاع داخلی و خارجی در بازهٔ R100 تا R15000 میلی‌متر معرفی شده و دستورالعمل سازنده استفاده از چهار فک با طول‌های مختلف را شرح می‌دهد. رنج فک‌ها به طور نمونه از محدودهٔ R100 تا R625 برای فک کوتاه‌تر تا رنج‌های هزاران میلی‌متر برای فک‌های بزرگ‌تر ادامه می‌یابد. دقت به صورت ±0.005R و رزولوشن 0.01 میلی‌متر ذکر شده است. با توجه به طول اجزای اندازه‌گیر، ابعاد فیزیکی و فضای کارگاه را پیش از خرید بسنجید؛ دسترسی، وزن، جابه‌جایی و امکان قرارگیری روی قوس بزرگ ممکن است به دو نفر یا یک میز/فیکسچر کمکی نیاز داشته باشد، اما روش دقیق باید از دستورالعمل رسمی همان کد تعیین شود.
برخلاف گیج‌های کوچک دستی، در شعاع‌های بزرگ خطای ناشی از نحوهٔ نشاندن پایه یا انتخاب محل تماس می‌تواند محسوس باشد. قوس موردنظر را با نقشه مشخص کنید، زاویه و طول قوس را بررسی کنید و بدانید آیا اندازه‌گیری در یک مقطع یا در چند نقطه لازم است. وقتی شعاع به هزاران میلی‌متر می‌رسد، انحراف کوچک در ارتفاع یا طول وتر می‌تواند باعث تفاوتی بزرگ در شعاع محاسبه‌شده شود. معیار دقت ±0.005R را در خود رنج شعاع حساب کنید و آن را با تلرانس نقشه بسنجید؛ اگر ابزار برای تصمیم پذیرش قطعه کافی نیست، روش دقیق‌تر یا سامانهٔ اندازه‌گیری تخصصی انتخاب کنید.
شعاع، فاصلهٔ هندسی مرتبط با قوس دایره‌ای است؛ ابزار شعاع‌سنج با تماس روی قوس و استفاده از هندسهٔ فک یا پایه، شعاع را نمایش یا از جابه‌جایی اندازه‌گیری‌شده تعیین می‌کند. این اندازه‌گیری فقط وقتی معنا دارد که سطح قطعه واقعاً با یک قوس دایره‌ای سازگار باشد و پایه به‌درستی روی آن بنشیند. برای منحنی آزاد، پروفیل غیر‌دایره‌ای یا قطعه‌ای که شعاع آن در طول تغییر می‌کند، یک عدد R نمی‌تواند شکل را به‌طور کامل توصیف کند. در آن شرایط پروفیل‌سنج، دستگاه مختصات، سامانهٔ اپتیکی یا روش کنترل نقشه ممکن است مناسب‌تر باشد.
شعاع‌سنج با شابلون شعاع یکی نیست. شابلون معمولی بیشتر برای مقایسهٔ چشمی و کنترل سریع مناسب است؛ شعاع‌سنج دیجیتال عددی را با نمایشگر نشان می‌دهد، اما تنظیم، کالیبراسیون و روش استفاده همچنان لازم‌اند. همچنین شعاع‌سنج، قطرسنج نیست: قطر دایره و شعاع رابطهٔ هندسی دارند اما روی قطعهٔ واقعی باید کمیت مشخص‌شده در نقشه سنجیده شود. سنجش قطر خارجی یک استوانه با ابزار قطرسنج، جایگزین اندازه‌گیری R قوس لبه نیست.
برای شعاع خارجی کوچک تا متوسط: اگر قوس بین R4 تا R323 میلی‌متر است و نیاز اصلی سنجش خارجی با رنج مشخص است، خانوادهٔ 2188 را بر اساس کد رنج و دقت مقایسه کنید. توجه کنید در اسناد این خانواده سنجش قوس خارجی و محدودیت زاویهٔ قوس مطرح است؛ برای داخل‌سنجی قابلیت همان کد را تأیید کنید.
برای شعاع‌های داخلی و خارجی تا 910 میلی‌متر: 2183 و 2511 را کنار هم بسنجید. 2183 عنوان دقت پایین و مشخصهٔ ±0.01R دارد؛ 2511 با ±0.005R معرفی شده است. تفاوت مجاز خطا در شعاع هدف را حساب کنید و مشخصات هر مدل را با تلرانس نقشه تطبیق دهید.
برای قوس بسیار بزرگ: 2512 یا 2197 را با توجه به رنج دقیق زیرمدل، شعاع داخلی/خارجی، طول فک و فضای کار ارزیابی کنید. خانوادهٔ کلی تا R15000 میلی‌متر می‌رسد، ولی همهٔ کدها از R100 شروع نمی‌شوند یا تمام رنج را پوشش نمی‌دهند.
برای بازرسی تولیدی چنداپراتوره: روش صفرکردن، فک مجاز، استاندارد مرجع، تعداد قرائت و ثبت داده را مستند کنید. اگر انتقال خودکار داده لازم است، وجود خروجی و کد کابل/گیرنده را برای همان مدل بررسی کنید.
برای تلرانس حساس: محاسبهٔ ±0.005R یا ±0.01R را انجام دهید. اگر خطای مجاز ابزار با تلرانس قطعه قابل مقایسه یا از آن بزرگ‌تر است، ابزار برای تصمیم پذیرش به تنهایی کافی نیست؛ ابزار دقیق‌تر یا روش اندازه‌گیری دیگری انتخاب کنید.
پس از اندازه‌گیری، فک و سطح تماس را تمیز کنید و ابزار را در جعبهٔ محافظ بگذارید. از ضربه‌خوردن نوک اندازه‌گیر، کثیف‌شدن ریل یا حرکت‌دهنده و فشار جانبی به پایه جلوگیری کنید. در مدل‌های دیجیتال، وضعیت باتری، نمایشگر و اتصال داده را بررسی کنید؛ باتری ضعیف یا اتصال نامطمئن می‌تواند باعث خاموشی یا ثبت ناقص شود. ابزار را با حلالی که به نمایشگر، رنگ یا قطعات لغزنده آسیب می‌زند پاک نکنید و روش نگهداری سازنده را رعایت کنید.
کالیبراسیون باید با استاندارد یا بلوک تنظیمی متناسب با بازه انجام شود. در برخی سری‌ها استاندارد تنظیم یک متعلقهٔ اختیاری است؛ خرید آن را با مدل اصلی اشتباه نگیرید. فاصلهٔ کالیبراسیون را بر اساس تعداد استفاده، اهمیت تصمیم تولید، شرایط نگهداری و سابقهٔ ابزار تعیین کنید. اگر ابزار افتاده، فک تاب برداشته، قرائت صفر ناپایدار شده یا نتایج تکرارپذیر نیستند، پیش از استفاده در کنترل نهایی آن را بررسی کنید. شماره سریال یا شناسه، تاریخ کالیبراسیون و فک استفاده‌شده را ثبت کنید.
خیر. رنج داخلی و خارجی وابسته به سری و فک است. در مشخصات 2183 و 2511 رنج داخلی و خارجی جداگانه ذکر می‌شود؛ برای 2188، راهنمای رسمی سنجش قوس خارجی را توضیح می‌دهد. کاربرد داخلی را فقط وقتی فرض کنید که سند همان مدل آن را صریحاً تأیید کند.
هر دو رنج کلی تا 910 میلی‌متر دارند، اما مشخصهٔ خطای اعلام‌شده متفاوت است: 2183 با عنوان دقت پایین و ±0.01R، و 2511 با ±0.005R معرفی شده‌اند. قبل از خرید خطای متناظر با شعاع موردنیاز را محاسبه و با تلرانس مقایسه کنید.
زمانی که شعاع بسیار بزرگ‌تر از بازهٔ مدل‌های کوچک است. کدهای این خانواده‌ها رنج‌های متفاوتی دارند؛ مثلا سری 2512 مدل‌هایی از R100–625 تا R1100–15000 دارد. از روی نام «برد بزرگ» بدون بررسی کد سفارش ندهید.
برای قوس دایره‌ای و اندازه‌گیری هندسی دقیق، روابط ریاضی ممکن‌اند؛ اما خطا در اندازه‌گیری وتر یا ارتفاع می‌تواند در شعاع‌های بزرگ خطای قابل‌توجهی بسازد. شعاع‌سنج هم به تنظیم و تماس صحیح نیاز دارد. روشی را انتخاب کنید که دقت و قابلیت ردیابی آن برای تلرانس نقشه مناسب باشد.
شابلون معمولاً برای مقایسهٔ بصری و غربال سریع استفاده می‌شود، درحالی‌که شعاع‌سنج دیجیتال مقدار عددی را نمایش می‌دهد. با این حال عدد دیجیتال نیز بدون مرجع کالیبراسیون، فک صحیح و روش تماس درست، نتیجهٔ معتبر را تضمین نمی‌کند.
R شعاع اندازه‌گیری‌شده است و آن را در 0.005 ضرب می‌کنید. برای R200 میلی‌متر، حد خطای متناظر ±1 میلی‌متر خواهد بود. همواره واحد و تعریف دقت را از مشخصات همان مدل تأیید کنید.
برای خرید شعاع‌سنج دیجیتال، نخست شعاع داخلی یا خارجی، بازه، زاویهٔ قوس، تلرانس و شکل سطح را مشخص کنید. سپس 2188 را برای رنج‌های خارجی کوچک‌تر و دقت‌های مشخص، 2183 را برای رنج گسترده با دقت نسبی پایین‌تر، 2511 را برای شعاع داخلی/خارجی تا 910 میلی‌متر و 2512 یا 2197 را برای قوس‌های بزرگ‌تر بررسی کنید. محاسبهٔ خطای مدل، انتخاب فک و وجود استاندارد تنظیم را پیش از خرید نهایی انجام دهید. در کنترل قطعات حساس، کاربرد ابزار را با الزامات نقشه و برنامهٔ کالیبراسیون سازمان هماهنگ کنید.