«بلوک زاویه و میز سینوسی» عنوانی برای چند ابزار متفاوتِ آمادهسازی، موقعیتدهی و تنظیم زاویه است؛ از گونیا و صفحه زاویه راست گرفته تا بلوک زاویه قابل تنظیم، میله سینوسی، میز سینوسی و مدل مرکب. این تجهیزات معمولاً در کارگاه ابزارسازی، کنترل ابعادی و آمادهسازی قطعه برای ماشینکاری یا بازرسی به کار میروند. در بازار ایران ممکن است نامهایی مانند «میز سینوسی»، «میله سینوسی»، «بلوک زاویه»، «گونیا صنعتی»، «صفحه زاویه»، «گونیا گرانیتی» و نام لاتین Sine Bar یا Sine Table را ببینید. این واژهها مترادف کامل یکدیگر نیستند: میله سینوسی با بلوک گیج زاویه میسازد، صفحه زاویه قطعه را روی وجوه مرجع نگه میدارد و میز سینوسی قطعه را روی یک سطح قابل تنظیم مینشاند. محصولات این دسته INSIZE شامل مدلهای 4142-200، 4145، 6535، 6547-1 تا 6549-1، 4155، 4158-100، 6527-100 و 6536-100 است.
وقتی لازم است سطح قطعه با زاویهای مشخص نسبت به میز ماشین، سطح مرجع یا ابزار اندازهگیری قرار گیرد، فیکسچر زاویهای موقعیت قطعه را تکرارپذیرتر میکند. بعضی ابزارها برای نگهداری قطعه در وضعیت قائم یا عمود مناسباند؛ بعضی دیگر زاویه را با استفاده از نسبت ارتفاع به فاصله غلتکها تنظیم میکنند. ابزار مناسب به زاویه موردنیاز، ابعاد و وزن قطعه، فضای نصب، روش اندازهگیری و سطح دقت خواستهشده وابسته است. «قابل تنظیم بودن» بهتنهایی به معنی دقت بیشتر نیست؛ دامنه تنظیم، درجهبندی، سازوکار قفل و خطای اعلامشده باید با هم بررسی شوند.
این تجهیزات جای گونیا یا نقاله را در همه کارها نمیگیرند و همه آنها نیز ابزار اندازهگیری زاویه نیستند. برای مثال، یک صفحه زاویه راست سطح مرجع و امکان بستن قطعه را فراهم میکند، اما عدد زاویه قطعه را خودش نمایش نمیدهد. میله سینوسی نیز زاویه را مستقیماً روی نمایشگر نمیخواند؛ زاویه از ارتفاع بلوکهای گیج و فاصله مشخص بین غلتکها محاسبه میشود. میز سینوسی سطحی برای تنظیم و نگهداری قطعه در زاویه است و باید روش تثبیت مناسب داشته باشد.
میله سینوسی یا Sine Bar با دو غلتک دقیق و یک سطح کار ساخته میشود. فاصله مرکز تا مرکز غلتکها مقدار مبنا یا E است. برای تنظیم زاویه، یک سر میله را روی بلوکهای گیج بالا میآورند تا اختلاف ارتفاع H ایجاد شود. رابطه هندسی ایدهآل چنین است: sin(α)=H/E و در نتیجه α=arcsin(H/E). بنابراین ارتفاع بلوکها باید بر اساس زاویه و فاصله غلتک همان مدل محاسبه شود؛ استفاده از فاصله اشتباه یا چیدن نادرست بلوکها زاویه را تغییر میدهد. میله سینوسی برای تنظیم و کنترل دقیق زاویه در محدودهای مناسب کاربرد دارد، اما برای همه زوایا و هر اندازه قطعه مناسب نیست.
در محصولات این دسته، میلههای سینوسی 4155 و 4158-100 از فولاد ابزار آلیاژی معرفی شدهاند. خانواده 4155 در طولهای مختلف عرضه میشود و فاصله غلتک و ابعاد سطح کار با کد تغییر میکند؛ 4158-100 نیز فاصله غلتک 100 میلیمتر و سطح کار 130×30 میلیمتر دارد. کاتالوگ برای 4158-100 دقت زاویهای ±5 ثانیه قوسی در زاویه مرجع 30 درجه اعلام میکند. در خانواده 4155 نیز دقت در 30 درجه برای مدلهای مختلف ممکن است متفاوت باشد؛ بنابراین عدد یک مدل را به مدل دیگر تعمیم ندهید. دقت گزارششده، مشخصه محصول در شرایط تعریفشده است و جای صحهگذاری مجموعه واقعی را نمیگیرد.
خانواده 4155 برای کاربریهایی مناسب است که به طولهای مختلف میله و سوراخهای نصب جهت اتصال صفحه نیاز دارند. مشخصات کاتالوگ برای 4155-100 فاصله غلتک 100 میلیمتر و سطح کار 130×30 میلیمتر را ذکر میکند؛ برای 4155-200 فاصله 200 میلیمتر و سطح 230×30 میلیمتر و برای 4155-300 فاصله 300 میلیمتر و سطح 345×40 میلیمتر آمده است. این ابعاد و تلرانس زاویهای در انتخاب اثر دارند. مدل بلندتر میتواند برای قطعه یا چیدمان متفاوت مناسب باشد، اما تنها معیار انتخاب نیست؛ پایداری، فضای میز و ارتفاع موردنیاز بلوکهای گیج را نیز بسنجید.
طبق کاتالوگ، دو سر جلو و عقب و دو طرف برخی میلههای 4155 دارای سوراخ نصب برای اتصال صفحه هستند. اگر میخواهید قطعهای را روی میله ببندید، روش اتصال، پیچ مناسب و وزن قطعه را بررسی کنید. پیش از تنظیم، فاصله غلتکها را از کد دقیق بردارید، ارتفاع لازم را محاسبه کنید، بلوکهای گیج تمیز و مناسب بچینید و سطح کار را در وضعیت پایدار قرار دهید. پس از تنظیم زاویه، قطعه را بدون جابهجایی مهار کنید و در صورت نیاز زاویه را با ابزار مرجع مستقل کنترل کنید.
مدل 4158-100 با فاصله غلتک E برابر 100 میلیمتر و سطح کار 130×30 میلیمتر در جدول رسمی آمده است؛ دقت زاویهای اعلامشده آن در 30 درجه ±5 ثانیه قوسی است. نام فروشگاهی «Sine Bar» یا «میله سینوسی» به سازوکار این ابزار اشاره میکند، نه یک زاویهسنج دیجیتال. برای استفاده، باید ارتفاع بلوک گیج متناسب با زاویه محاسبه شود؛ با E=100 میلیمتر، محاسبه H بر اساس سینوس زاویه انجام میگیرد. واحدها را یکسان نگه دارید و ارتفاع واقعی مجموعه بلوک را با مقدار محاسبهشده تطبیق دهید.
در انتخاب بین 4158 و 4155، سازوکار کلی مشابه است اما فرم، ابعاد، سوراخهای نصب و کدهای قابل سفارش را باید مقایسه کرد. مطمئن شوید قطعه از سطح اتکای میله بیرون نمیزند یا مرکز ثقل آن باعث واژگونی نمیشود. بلوکهای گیج باید در شرایط تمیز و بدون ذرات میان سطوح چیده شوند. اگر تنظیم زاویه برای کنترل قطعهای حساس است، دمای میله و بلوکها را پایدار کنید و مجموعه را بهعنوان یک زنجیره اندازهگیری کامل ارزیابی کنید؛ صرفاً اتکا به درجه دقت در کاتالوگ کافی نیست.
میز سینوسی 6527-100 سطحی برای قرار دادن و تنظیم قطعه در زاویه است. اطلاعات رسمی فاصله غلتک 100 میلیمتر، سطح 150×150 میلیمتر، دامنه تنظیم 0 تا 60 درجه و دقت زاویه ±15 ثانیه را ذکر میکند. جنس فولاد ابزار آلیاژی و سختی HRC 58–60 برای خانواده نیز آمده است. برخلاف میله سینوسی باریکتر، میز سطح اتکای بزرگتری دارد و برای چیدمانی که به میز قابل تنظیم نیاز دارد در نظر گرفته میشود. پیش از خرید بررسی کنید قطعه روی سطح 150×150 میلیمتر جا میشود، روش مهار آن سازگار است و ارتفاع موردنیاز تنظیم در فضای ماشین قابل تأمین است.
کد 6536-100 به میز سینوسی مرکب (Compound Sine Table) مربوط است. واژه مرکب به امکان تنظیم ترکیبی در ساختار میز اشاره میکند، اما دامنه هر محور، روش قفل و زاویههای قابل تنظیم باید از نقشه و راهنمای دقیق همین کد استخراج شود. این مدل را با میز سینوسی تکمحوره 6527-100 یکی نگیرید و بدون مشخصات رسمی، تعداد محور یا میزان دقت را حدس نزنید. اگر قطعه باید همزمان حول بیش از یک جهت تنظیم شود، طراحی و دامنه حرکت 6536 را از فروشنده تأیید کنید و از سازگاری با تجهیزات بستن قطعه مطمئن شوید.
بلوک زاویه قابل تنظیم 6535 برای تنظیم زاویه در محدوده و پلههای تعریفشده خود ساخته شده است. دو اندازه 6535-25 و 6535-30 در اطلاعات رسمی دیده میشود؛ درجهبندی زاویه 10 دقیقه و محدوده تنظیم 15° تا صفر تا 60° ذکر شده است. ابعاد 6535-25 برابر 75×25×32 میلیمتر و 6535-30 برابر 102×30×49 میلیمتر است. این خانواده از فولاد ابزار سختکاریشده ساخته میشود و پیچ قفل دارد. پیچ قفل برای ثابتکردن موقعیت پس از تنظیم بهکار میرود؛ در زمان اعمال بار، محکمبودن آن و پایداری کل فیکسچر را بررسی کنید.
بلوک قابل تنظیم راهی جمعوجور برای تغییر وضعیت زاویهای است، اما درجهبندی 10 دقیقه را با دقت مطلق مجموعه اشتباه نگیرید. در اندازهگیری نهایی، خطای خود قطعه، سطح تکیهگاه و قفل مکانیکی هم اثر دارند. اگر زاویهای دقیقتر از گام تنظیم لازم دارید، ممکن است روش بلوک گیج و میله سینوسی یا ابزار زاویهسنج مناسبتر باشد. میان اندازههای 6535-25 و 6535-30 بر اساس فضای کاری، سطح تماس و ابعاد قطعه انتخاب کنید، نه فقط بر مبنای دامنه ظاهری تنظیم.
صفحه زاویه راست یا Right Angle Plate سطوح مرجع عمود برای نگهداری، تکیهدادن و موقعیتدهی قطعه ایجاد میکند. مدلهای 6547، 6548 و 6549 در ابعاد، طراحی و مشخصات موازیبودن و عمودبودن تفاوت دارند. 6547-1 از فولاد آلیاژی سختکاریشده تا HRC 60±2 معرفی شده و برای آن شیار V مخصوص قطعات استوانهای و گیره قابل جداشدن در نقشه کاتالوگ نشان داده شده است. در این مدل، موازیبودن و عمودبودن میان وجوه مرجع و نیز نسبت شیار V با وجوه مشخصشده، در اطلاعات کاتالوگ 10 میکرومتر درج شده است.
در 6548-1 ابعاد 100×100×150 میلیمتر، موازیبودن 5 میکرومتر و عمودبودن 5 میکرومتر فهرست شده است. برای 6549-1 ابعاد 150×63×150 میلیمتر، موازیبودن 3 میکرومتر و عمودبودن 5 میکرومتر آمده است. این ارقام را فقط به همان مدل نسبت دهید. تفاوت ابعاد و تلرانس میتواند در انتخاب سطح اتکا و نحوه بستن قطعه مهم باشد. صفحه زاویه راست را روی میز تمیز قرار دهید، وجه مرجع مناسب را انتخاب کنید و پیش از اندازهگیری از استقرار کامل آن اطمینان حاصل کنید. اعمال نیروی بستن نامتقارن ممکن است قطعه را از سطح مرجع جدا یا صفحه را جابهجا کند.
مدل 4142-200 در کاتالوگ با عنوان Granite Square with V Groove، یعنی گونیای گرانیتی با شیار V، عرضه شده است. ابعاد آن 200×200×200 میلیمتر و دامنه قطر شفت اعلامشده 9 تا 70 میلیمتر است. برای موازیبودن و عمودبودن وجوه A تا F و نیز رابطه شیار V با این وجوه، مقدار 6 میکرومتر در کاتالوگ ذکر شده است. این ابزار ترکیبی از سطح مرجع گرانیتی و شیار V برای موقعیتدهی قطعه استوانهای ارائه میکند؛ با یک V-block فولادی معمولی یا صفحه زاویه راست دارای گیره یکسان نیست.
گرانیت به مراقبت در برابر ضربه و بار نقطهای نیاز دارد. هنگام انتقال، آن را از افتادن یا برخورد با میز و قطعه سخت محافظت کنید. برای قرارگیری شفت در شیار، از محدوده قطر جدول خارج نشوید و قطعه را بهآرامی بنشانید. در کاربرد اندازهگیری، تمیزکردن گردوغبار و براده ضروری است تا سنگریزه زیر سطح مرجع قرار نگیرد. اگر نیاز به نگهداری قطعه در عملیات ماشینکاری دارید، طراحی و روش مهار را با شرایط ماشین تطبیق دهید؛ گونیای اندازهگیری الزاماً فیکسچر برش نیست.
محصول 4145 در این دسته با عنوان گونیاهای گرانیتی فهرست شده است. این خانواده را نباید با میز سینوسی یا بلوک زاویه قابل تنظیم اشتباه گرفت. گونیا گرانیتی برای ایجاد یا انتقال یک سطح مرجع هندسی به کار میرود و ویژگی آن، جنس و دقت وجوه مرجع است؛ ابزار زاویهسازی فعال با درجهبندی و پیچ تنظیم نیست. پیش از سفارش، مدل کامل، اندازه، نوع سطوح و مشخصه عمودبودن یا موازیبودن را از دیتاشیت یا صفحه محصول کنترل کنید. اطلاعات کلی خانواده جایگزین مشخصات variant نمیشود.
در اندازهگیری ارتفاع، عمودبودن یا کنترل چیدمان، گونیا باید بر روی سطحی تمیز و پایدار بنشیند. ذرات ریز بین پایه گونیا و میز میتوانند قرائت را منحرف کنند. از ضربهزدن برای جا انداختن قطعه خودداری کنید و هنگام نگهداری، وجوه دقیق را از برخورد با ابزار فلزی محافظت کنید. برای قطعههای بزرگ، وزن و محل اتکا را طوری تنظیم کنید که گونیا واژگون نشود. بسته به ابعاد واقعی مدل و نیاز اندازهگیری، ممکن است به گونیا یا سطح مرجع بزرگتر نیاز باشد.
قبل از انتخاب، نقشه چیدمان را با قطعه واقعی بررسی کنید: فاصله سوراخهای نصب، ارتفاع لازم برای بلوک گیج، فضای دسترسی ابزار سنجش، محل گیره و امکان چرخاندن قطعه میتوانند انتخاب را تغییر دهند. برای قطعه سنگین، ظرفیت تحمل سازه و مهار اهمیت دارد. برای زاویه مرکب، بدانید کدام محور باید تنظیم شود و آیا ابزار تکمحوره کارتان را انجام میدهد. در پروژههایی با حدود پذیرش مشخص، مقدار دقت و روش تصدیق ابزار را پیش از تأمین قطعی کنید.
در محاسبه از فاصله مرکز تا مرکز غلتک استفاده میشود، نه طول کلی میله. خطای یک بلوک گیج، آلودگی تماس، تختی میز و موقعیت قطعه ممکن است در نتیجه نهایی جمع شوند. اگر قطعه روی صفحه محکم بسته شود، مطمئن شوید گیره آن را از روی سطح مرجع بلند نمیکند. روشهای آموزشی یا محاسبه آنلاین جای دستورالعمل کارگاه و کنترل ابعادی لازم را نمیگیرند.
سطوح مرجع را تمیز و محافظت کنید؛ براده را با دست از روی لبه تیز پاک نکنید و از پارچهای استفاده کنید که ذرات سخت را روی سطح نکشد. فولاد سختکاریشده ممکن است در برابر سایش مقاوم باشد، اما در برابر ضربه یا نگهداری نامناسب آسیبناپذیر نیست. روی گرانیت ضربه وارد نکنید. قطعه را پیش از جابهجایی میز یا فیکسچر مهار کنید و انگشتان را از فضای میان قطعه، گیره و صفحه زاویه دور نگه دارید. در استفاده نزدیک ماشین، قطعه و ابزار باید مستقل از وزن خود مهار شوند و هیچ بخش شلشدهای وارد محدوده حرکت ابزار برشی نشود.
پس از استفاده، تجهیزات را با روش توصیهشده تمیز و در جعبه یا محل خشک نگهداری کنید. بلوکهای گیج را بدون نیاز روی ابزار قرار ندهید و از انباشتن اجسام سنگین روی میله سینوسی یا گونیا خودداری کنید. اگر ابزار در سیستم کیفیت استفاده میشود، دوره بررسی، برچسب شناسایی و سوابق کالیبراسیون یا صحهگذاری را مطابق روال سازمان تعیین کنید. اطلاعات محصول بهتنهایی نشان نمیدهد که کالا با گواهی قابل ردیابی تحویل میشود؛ این مورد باید هنگام سفارش مشخص شود.
برای یافتن این محصولات از عبارتهای «میز سینوسی»، «میله سینوسی»، «بلوک زاویه قابل تنظیم»، «صفحه زاویه راست»، «گونیا گرانیتی» و «گونیا گرانیتی شیار V» استفاده کنید. عبارتهای انگلیسی Sine Bar، Sine Table، Compound Sine Table، Adjustable Angle Block و Right Angle Plate نیز در کاتالوگ و بعضی فروشگاهها دیده میشوند. کد مدل را به عبارت فارسی اضافه کنید؛ مثلاً «میله سینوسی اینسایز 4158-100» یا «میز سینوسی INSIZE 6527-100». بهکاربردن عنوان کلی «بلوک زاویه» برای همه اقلام، تفاوت ابزار تنظیمی، تکیهگاهی و مرجع را محو میکند و برای خریدار گمراهکننده است.
در عنوان محصول فارسی، بهتر است نام بازار و نقش اصلی ابزار حفظ شود و سپس برند و کد دقیق بیاید. برای نمونه، نامی مانند «میله سینوسی اینسایز مدل 4158-100 با فاصله غلتک 100 میلیمتر» از ترجمه تحتاللفظی نام انگلیسی روشنتر است. برای مدل گرانیتی 4142-200، عبارت «گونیا گرانیتی شیار V اینسایز» ماهیت متفاوت آن را مشخص میکند. ویژگیهایی را که برای آن variant تأیید نشدهاند، در عنوان یا توضیح اضافه نکنید.
خیر؛ مدلهای سینوسی با هندسه غلتکها و ارتفاع تنظیم میشوند و برای تعیین زاویه از رابطه سینوسی و در صورت نیاز بلوک گیج استفاده میشود. وجود درجهبندی دیجیتال را بدون مشخصات رسمی فرض نکنید.
میله سینوسی زاویه را با فاصله غلتک و ارتفاع بلوکها میسازد؛ مدل 6535 مکانیزم قابل تنظیم، درجهبندی 10 دقیقه و پیچ قفل دارد. روش تنظیم و کاربرد این دو یکی نیست.
خیر. شیار V در مشخصات و تصویر 6547-1 آمده است، اما آن را به 6548-1 یا 6549-1 تعمیم ندهید. نقشه همان مدل را کنترل کنید.
6527-100 میز سینوسی با سطح 150×150 میلیمتر و بازه تنظیم 0 تا 60 درجه است. 6536-100 میز سینوسی مرکب است؛ برای اطمینان از محورهای تنظیم و ابعاد، دیتاشیت کامل مدل 6536 را بررسی کنید.
این وسیله سطح مرجع و شیار V فراهم میکند، اما نباید بدون طراحی و مهار مناسب بهعنوان گیره ماشینکاری یا فیکسچر برش استفاده شود. نیروی عملیات و ایمنی باید جداگانه ارزیابی شود.
برای ثبت سفارش، نام فارسی ابزار را با مدل کامل تطبیق دهید و جنس، ابعاد، دامنه زاویه یا فاصله غلتک، مشخصه هندسی و اقلام همراه را در صفحه همان محصول کنترل کنید. قیمت و موجودی ابزارهای تخصصی ممکن است با وضعیت تأمین تغییر کنند؛ پیش از خرید، موجودی واقعی و زمان تحویل را استعلام کنید. اگر کاربرد شما اندازهگیری با تلرانس مشخص است، نیاز به گواهی کالیبراسیون یا تأییدیه را از ابتدا اعلام کنید. برای انتخاب، توضیح دهید قطعه چه ابعادی دارد، کدام زاویه باید ساخته یا کنترل شود و ابزار روی چه سطح یا ماشینی استفاده خواهد شد.
مشخصات رسمی INSIZE برای خانوادههای [بلوک زاویه 6535](https://www.insize.com/othersetuptools/6535.html)، [میله سینوسی 4158](https://www.insize.com/othersetuptools/4158.html)، [صفحه زاویه راست 6548](https://www.insize.com/othersetuptools/6548.html) و [صفحه زاویه راست 6549](https://www.insize.com/othersetuptools/6549.html) دادههای کلیدی اندازه و تلرانس را ارائه میکند. برای میز سینوسی و میلههای 4155 نیز کاتالوگ رسمی شامل دامنهها و ابعاد است. از آنجا که بعضی صفحات سازنده فقط جدول مدلها را نشان میدهند، برای انتخاب variant نهایی از صفحه محصول و دیتاشیت دانلودی همان کد استفاده کنید.










